Een vereniging is een organisatievorm tussen meerdere partijen die hetzelfde doel nastreven en zich daartoe hebben verenigd. 

Wettelijke definitie vereniging 

De wet definieert (in artikel 2:26 BW) dat een vereniging: 

  • Een rechtspersoon is die gericht is op een bepaald doel; 
  • Bij meerzijdige rechtshandeling is opgericht; 
  • Geen winst onder haar leden mag verdelen. 

Een vereniging is dus een organisatie (een verzameling van twee of meer mensen of rechtspersonen) die niet als doel heeft winst te maken. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een besloten vennootschap (BV). Het is overigens wel mogelijk dat een vereniging winst maakt, bijvoorbeeld door verkoopopbrengsten van de kantine. Die winst komt dan ten goede aan de vereniging en mag dus niet worden uitgekeerd aan de leden. 

Een vereniging kan als rechtsvorm meerdere rechtspersonen (bijvoorbeeld sportbonden, andere verenigingen of BV’s) samen verenigenIn dit handboek spreken we over een vereniging die enkel natuurlijke personen als leden kent, aangezien dat bij een sportvereniging nagenoeg altijd het geval is. Een voorbeeld van een vereniging die geen natuurlijke personen als leden heeft, is NOC*NSF. 

Beperkte of volledige rechtsbevoegdheid 

De wet maakt onderscheid tussen een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid (de informele vereniging) en een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid.

Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid  

Een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid wordt ook wel een informele vereniging genoemd. Iedere vereniging die niet aan de eisen van een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid voldoet, is automatisch een informele vereniging.  

Beperkingen van de informele vereniging 

Een informele vereniging kan worden opgericht door twee of meer mensen die gezamenlijk hetzelfde doel willen nastreven. De informele vereniging hoeft geen statuten te hebben, kan geen eigenaar zijn van registergoederen (onroerend goed, zoals bijvoorbeeld een voetbalveld of een clubhuis) en alle bestuurders zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de nakoming van alle schulden van de vereniging. Een informele vereniging kan ook geen erfgenaam zijn, wat voor een sportvereniging problemen kan opleveren als die ene rijke supporter zonder andere erfgenamen komt te overlijden. 

Aan een informele vereniging kleven, zoals hierboven te lezen valt, risico’s en beperkingen die je bij een sportvereniging niet wilt hebben. Het is dan ook aangeraden om, als je een sportvereniging wilt oprichten, te kiezen voor een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. Om deze reden zal in dit hoofdstuk verder alleen de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid worden behandeld 

Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid 

Een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid moet, om deze volledige rechtsbevoegdheid te verkrijgen, notarieel zijn opgericht en zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Een opsomming van alle vereisten vind je hier.

Als een sportvereniging op de voorgeschreven wijze is opgericht en aan alle wettelijke vereisten voldoet, is het een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid.  

Volledige rechtsbevoegdheid in sommige gevallen vereist 

Wil je als vereniging onroerend goed bezitten, kunnen fungeren als erfgenaam en een eigen aansprakelijkheid voor de vereniging, dan dien je volgens de wet volledige rechtsbevoegdheid te hebben. Ook gemeenten stellen vaak de voorwaarde dat een sportvereniging volledige rechtsbevoegdheid heeft.  

Sportbonden kennen vrijwel allemaal de statutaire verplichting dat verenigingen die lid willen worden van de bond volledig rechtsbevoegd dienen te zijn. 

Deelname aan het rechtsverkeer 

Verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid kunnen als organisatievorm zelfstandig deelnemen aan het rechtsverkeer. De vereniging kan registergoederen op naam verkrijgen en is in beginsel als rechtsvorm zelf aansprakelijk, in plaats van de bestuurders. 

Organen van de vereniging 

Elke vereniging heeft ten minste twee organen: 

Het bestuur heeft een (dagelijkse) uitvoerende taak om de vereniging te besturen en alles te doen wat nodig is om het doel van de vereniging na te streven. De algemene ledenvergadering heeft meer een besluitvormende en controlerende rol. 

De wet geeft aan de algemene ledenvergadering veel bevoegdheden en aan het bestuur veel verantwoordelijkheden. In de statuten zijn echter op veel punten wijzigingen aan te brengen in deze verdeling.  

Naast het bestuur en de algemene ledenvergadering kunnen andere organen worden ingesteld, zoals een raad van commissarissen of een raad van toezicht en bepaalde commissies, zoals een kascommissie.

Vertegenwoordiging van de vereniging 

Het bestuur vertegenwoordigt gezamenlijk de vereniging, zo is wettelijk vastgelegd (artikel 2:45 BW). Dat is een collectieve vertegenwoordigingsbevoegdheid.  

Beperking en uitbreiding van de vertegenwoordigingsbevoegdheid 

In de statuten kan deze vertegenwoordiging van de vereniging worden beperkt en/of uitgebreid. Zo kan worden bepaald dat alle bestuurders afzonderlijk vertegenwoordigingsbevoegdheid hebben. Ook kunnen aan de vertegenwoordiging door het bestuur voorwaarden worden verbonden, zoals bijvoorbeeld goedkeuring door de raad van commissarissen of een maximumbedrag bij rechtshandelingen. Verder kunnen in de statuten andere personen dan bestuurders een vertegenwoordigingsbevoegdheid krijgen. 

Volmacht 

Naast de statutair toegekende vertegenwoordigingsbevoegdheid kan ook een volmacht worden gegeven aan personen, om namens de vereniging te handelen. Deze volmacht moet worden verleend door de algemene ledenvergadering, tenzij statutair is opgenomen dat het bestuur volmachten kan verlenen. 

Let erop dat je alle personen die vertegenwoordigingsbevoegd zijn, inschrijft in het handelsregister van de Kamer van Koophandel . Deze inschrijving dient vooral zodat derden, waar de vereniging mee handelt, op de hoogte zijn van wie er namens de vereniging mag handelen en- veel belangrijker- wie niet.  

Doel van de vereniging 

Het hoofddoel van een sportvereniging is het laten beoefenen van een bepaalde sport door de leden van de vereniging. Dit doel hoeft met verloop van tijd niet te veranderen; sportbeoefening zal altijd een actueel doel zijn van een sportvereniging. 

Het bestuur van de vereniging moet het doel voor ogen houden bij het uitvoeren van haar bestuurstaak. Gebeurt dat niet, dan kunnen de bestuurders daar op worden aangesproken en verantwoordelijk worden gehouden.