Vind hier alle antwoorden op je vragen over de verkiezingen, de vakjury, de shortlists, de genomineerden, de overige prijzen, de awards en de historie van het Sportgala.

    • Eren en waarderen van sporters en coaches door collega-sporters en -coaches en door het Nederlands publiek.

    • Aanpassingen in de verkiezing in de loop van de tijd

      1951: verkiezing door sportjournalisten

      1997: nomineren door sportjournalisten, stemmen door sporters / coaches

      2010: nomineren door vakjury, stemmen door sporters / coaches

      2012: nomineren door vakjury, stemmen door sporters / coaches en vakjury

    • Het NOS│NOC*NSF Sportgala is op woensdagavond 18 december in AFAS Live in Amsterdam en wordt rechtstreeks uitgezonden door de NOS.

    • Het verkiezingsjaar loopt van 1 december 2018 tot en met 16 december 2019.

      • Met de bonden die lid zijn van NOC*NSF stelt NOC*NSF een overzicht op met de in het verkiezingsjaar behaalde medailles op EK’s, WK’s, OS, PS en soortgelijke evenementen

      • NOC*NSF, NOS en de voorzitter van de vakjury stellen op basis van deze resultatenlijst een shortlist op van ongeveer tien sporters (en coaches voor de coachcategorie) per categorie. In afstemming met de vakjuryvoorzitter mogen vakjuryleden deze lijst aanvullen.

      • Vakjury nomineert op basis van de shortlists en hun expertise

      • De standaard is drie nominaties per categorie

      • Het daadwerkelijk stemmen gebeurt door de vakjury en de A-, HP en selectiesporters (categorieën Sportman, Sportvrouw, Sportploeg, Paralympische Sporter) en coaches (categorie Coach) direct voorafgaand aan (en dus niet tijdens) de live tv-uitzending. Zij brengen onafhankelijk van elkaar en anoniem hun stem uit. De stemmen van de vakjuryleden hebben samen een gewicht van 50%. De overige 50% komt van de sporters en coaches.

        Sporters en coaches die niet aanwezig zijn op het gala kunnen vooraf hun stem digitaal uitbrengen.
    • NOC*NSF, NOS en de voorzitter van de vakjury bepalen op basis van het overzicht van alle sportprestaties van het afgelopen verkiezingsjaar een wat kortere lijst, de shortlist, van ongeveer tien sporters (coaches in coachcategorie) per categorie. Uit de namen die op de shortlist staan, kiest de jury de genomineerden.

    • Om het publiek een inkijkje te geven in de lastige taak van de vakjury om te komen tot de nominaties van de verkiezingen voor Sportman, Sportvrouw, Paralympisch sporter, Sportploeg en Coach van het jaar, worden niet alleen die nominaties maar ook de zogenaamde ‘shortlist’ gepubliceerd.

    • De prestaties worden op een aantal criteria beoordeeld:

      • prestatiedichtheid: hoeveel concurrentie is er, hoe breed is de top. Zit de top dicht bij elkaar?

      • impact van de sport op het Nederlands publiek

      • niveau van het evenement (EK, WK, Olympische / Paralympische Spelen)

      • mondialiteit van de sport op topniveau (hoe groot is de sport, internationaal, hoeveel beoefenaars? Wereldwijd?)

      • gaat het om een ‘hoofdnummer’ of een ‘bijnummer’ in de sport (kortebaan zwemmen tov langebaanzwemmen, veldrijden tov wegwielrennen)

      • bij de coach komt daar aanvullend bij:
        - in hoeverre heeft hij / zij invloed en controle?
        - bondscoach tov privé- of clubcoach
        - heeft de coach de sporter permanent in de buurt of tijdelijk? Bv Daviscup tennis naast het reguliere tenniscircuit
        - de coach functioneert op topniveau in Nederland of in het buitenland. Hij of zij coacht (leden van) een nationale selectie of is op het hoogste landelijke niveau actief. Natuurlijk heeft de bedoelde coach het afgelopen jaar bijzondere prestaties geleverd met zijn of haar sporters. Het gaat om een coach met de Nederlandse nationaliteit of om een buitenlandse coach die bijzondere prestaties heeft geleverd met Nederlandse sporters
    • De vakjury beoordeelt de prestaties op een aantal criteria:

      • prestatiedichtheid (hoeveel concurrentie is er, hoe breed is de top. Zit de top dicht bij elkaar?)

      • impact van de sport op het Nederlands publiek

      • niveau van het evenement (EK, WK, Olympische / Paralympische Spelen)

      • mondialiteit van de sport op topniveau (hoe groot is de sport, internationaal, hoeveel beoefenaars? Wereldwijd?)

      • gaat het om een ‘hoofdnummer’ of een ‘bijnummer’ in de sport (kortebaan zwemmen tov langebaanzwemmen, veldrijden tov wegwielrennen)

      • bij de coach komt daar aanvullend bij:
        - in hoeverre heeft hij / zij invloed en controle?
        - bondscoach tov privé- of clubcoach
        - heeft de coach de sporter permanent in de buurt of tijdelijk? Bv Daviscup tennis naast het reguliere tenniscircuit
        - de coach functioneert op topniveau in Nederland of in het buitenland. Hij of zij coacht (leden van) een nationale selectie of is op het hoogste landelijke niveau actief. Natuurlijk heeft de bedoelde coach het afgelopen jaar bijzondere prestaties geleverd met zijn of haar sporters. Het gaat om een coach met de Nederlandse nationaliteit of om een buitenlandse coach die bijzondere prestaties heeft geleverd met Nederlandse sporters
    • Natuurlijk geeft de vakjury geen stemadvies. Wel benadrukken de leden van de vakjury dat het van belang is dat alle stemmers, net als de vakjury, goed moeten kijken naar de geleverde prestaties. Zo objectief mogelijk.

      Ze moeten bedenken welke criteria ze belangrijk vinden, en de genomineerden daarop inschalen. Dat betekent dat er eerst gekeken wordt naar de objectief te
      meten punten, en dat stemmers daarna hun gevoel laten spreken. Zo kom je tot een gegronde, doordachte keuze.

    • Er zijn heel veel grote prestaties gehaald afgelopen jaar. Om het de kiezers niet al te ingewikkeld te maken, is het uitgangspunt voor het aantal te nomineren sporters of ploegen per categorie gesteld op drie, in plaats van op een ongelimiteerd aantal. We vinden dat de kennis en de expertise van de juryleden zodanig is dat zij een keuze kunnen maken.

      We willen de vaak lastige klus van het kiezen niet alleen wegleggen bij de stemmers - de sporters en coaches. Een groot deel van het moeilijke werk gebeurt vooraf al door de vakjury. Dat is het selecteren van drie sporters, drie teams of drie coaches uit die enorme hoeveelheid aan sporters en coaches die heel
      goed gepresteerd hebben door het jaar heen.

    • Uit de nominaties worden direct voorafgaand aan de uitzending van de Sportgalaverkiezingen op TV de winnaars gekozen. Sporters brengen hun stem uit op de sporters, net als de bondscoaches dat doen voor de coachprijs. De stemmen van de sporters en coaches hebben
      samen een gewicht van 50%. De overige 50% komt van de vakjury.

      Stemgerechtigden krijgen vooraf het juryrapport toegezonden, zodat ze een weloverwogen keuze kunnen maken. Sporters en coaches die niet bij het Sportgala aanwezig zijn, kunnen enkele dagen vooraf hun stem digitaal uitbrengen.


      Het uitbrengen van de stem ter plekke gebeurt vlak voor aanvang van de tv-uitzending, om invloed van filmpjes, mooie beelden en uitspraken en dergelijke te beperken.

    • Sporters, coaches en vakjuryleden die niet aanwezig zijn bij het Sportgala, kunnen in de dagen voorafgaand aan het Gala hun stem digitaal uitbrengen.

    • Op de avond van het Sportgala, bij binnenkomst in AFAS Live.

    • Sporters willen niet beïnvloed worden door leuke filmpjes, maar willen hun keuze alleen bepalen op basis van sportieve prestaties.

    • In een stemhokje, met een rood potlood.

    • Een notaris let op de procedures bij het stemmen en controleert de tellers.

    • Bonden dragen kandidaten voor voor deze categorie. NOC*NSF, NOS en de voorzitter van de vakjury kunnen ook kandidaten aandragen. Dit gebeurt op basis van de volgende criteria. De sporter:

      • kan qua leeftijd nog actief zijn in maximaal de oudste leeftijdscategorie waarop een junioren WK en/of EK wordt georganiseerd in de desbetreffende tak van sport
      • heeft de potentie om tot de beste senioren ter wereld te gaan behoren
      • heeft in het afgelopen verkiezingsjaar bij internationale evenementen om de medailles gestreden (EJK, WJK of zelfs senioren kampioenschappen) of het nationale senioren team versterkt
      • heeft de Nederlandse nationaliteit

      De talentencategorie is lastig om te beoordelen, ook omdat de meeste sporters en hun prestaties nog vrij onbekend zijn. Dit geldt voor de vakjuryleden, maar nog meer voor de stemgerechtigde sporters.

      Daarom draagt de vakjury geen genomineerden meer aan voor deze categorie, maar bepaalt zij direct de winnaar. Ook wordt er van deze categorie vooraf geen shortlist publiekelijk bekend gemaakt. De individuele vakjuryleden verdiepen zich in de verschillende kandidaten, waarna zij in gezamenlijk overleg de winnaar van de Young Talent Award bepalen. De naam van dit Talent wordt bekend gemaakt op de avond van het Sportgala.

      • Bas van de Goor (onafhankelijk voorzitter)
      • Fred Buddenberg (vanuit de Nederlandse Sport Pers)
      • Foppe de Haan (vanuit de coaches)
      • Marc Lammers (vanuit de coaches)
      • Ralf van der Rijst (vanuit NOC*NSF)
      • Marije Smits (vanuit de Paralympiërs)
      • Marianne Timmer (vanuit de oud-winnaars FBK/Jaap Eden)
      • Maarten van der Weijden (vanuit de oud-winnaars FBK/Jaap Eden)
      • Ewoud van Winsen (vanuit de NOS)
    • De vakjury wordt samengesteld door NOC*NSF, in samenspraak met de NOS.

    • NOC*NSF stelt de vakjury voor de jaarlijkse sportverkiezingen samen op basis van ervaring en expertise. Vanwege het vertrek van Guus Hiddink neemt Foppe de Haan de coach-zetel in de vakjury van hem over.

    • De vakjury is samengesteld op basis van ervaring en expertise en bestaat uit:

      • twee winnaars van de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs of Jaap Eden Award uit verschillende takken van sport
      • een Paralympische ex-sporter
      • twee (ex-)coaches met een brede scope
      • een vertegenwoordigers vanuit de sportjournalistiek, voorgedragen door de Nationale Sport Pers (NSP)
      • Vaste zetel voor NOS
      • Vaste zetel voor NOC*NSF
      • Een onafhankelijke voorzitter
    • Niet bij de verkiezingen zelf. Maurits Hendriks is als technisch directeur NOC*NSF wel betrokken bij de samenstelling van de vakjury en hij speelt een rol bij het opstellen van de shortlists. Maar hij is niet betrokken bij het bepalen van de nominaties of het kiezen van de winnaars. Wel blijft hij betrokken bij de continue ontwikkeling van een optimaal verkiezingssysteem.

    • Om de allergrootste sportlegendes uit de Nederlandse geschiedenis te eren, is de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs ingesteld, de Nobelprijs voor de Nederlandse sport.

      Sporters die in aanmerking komen voor deze prijs hebben een aansprekende sportcarrière achter de rug met prijzen op Europese- en wereldkampioenschappen, op Olympische dan wel Paralympische Spelen.

      Hun uitstraling is internationaal en aansprekend op meerdere terreinen. De vijf laatste winnaars bepalen samen wie de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs dit jaar toebedeeld krijgt.

    • Nederlandse sportman die aan het eind van de 19e eeuw als wielrenner én schaatser furore maakte. In vier jaar tijd werd hij driemaal wereldkampioen op de schaats en tweemaal op de fiets.

      Absoluut hoogtepunt was het jaar 1895, toen hij zowel op de fiets als op de schaats de wereldtitel veroverde, een prestatie die niemand hem ooit heeft nagedaan.

    • Het door de befaamde schilder-beeldhouwer Jits Bakker (1937-2014) ontworpen kunstwerk. Het is een bronzen sculptuur.

    • Sinds 1972. Voorheen was de prijs een bokaal, vaasje, radio.

    • De sporters (sportman, sportvrouw, sportploeg en Paralympische sporter) krijgen een Jaap Eden. Voor de Coach van het Jaar is er een apart beeld: de Coach Award. De Young Talent Award wordt uitgereikt aan het uitverkoren talent.

    • De NOC*NSF Coach Award, gemaakt door kunstenaar Hans Koekebacker, staat symbool voor vertrouwen op elkaar, samen naar het hoogste streven zonder elkaar uit het oog te verliezen en los te laten.

    • Ook de Young Talent Award is door Hans Koekebacker ontworpen. Het ontwerp symboliseert het moment dat de coach op het punt staat het talent los te laten.

    • 1951 – Abe Lenstra, voetballer, was de Sporter van het Jaar. Dit was tussen 1951 en 1958 de enige titel / categorie.

    • 1954 – Geertje Wielema, zwemster, werd als Sporter van het Jaar gekozen.

    • Vanaf 1959 werd er elk jaar zowel een Sportman als een Sportvrouw gekozen.

      Eerste winnaars:
      1959 – Sjoukje Dijkstra, kunstschaatsster
      1959 – Arie van Houwelingen, wielrenner

    • 1968 – Ajax

    • 2002 – Esther Vergeer, rolstoeltennisster

    • 2002 – Guus Hiddink, voetbal

      In de eerste jaren wordt de prijs uitgereikt bij een sportevenement. Vanaf 2006 vindt deze verkiezing ook op het podium van het Sportgala plaats.

    • 2010 – Dimi de Jong, snowboard. De uitreiking werd georganiseerd door De Lotto. Naast de Young Talent Award bestaat ook de prijs Talent van het Jaar. Vanwege de Young
      Talent Award is deze prijs de afgelopen jaren niet uitgereikt.

      De eerste talentprijs was de Tom Schreursprijs, voor het eerst uitgereikt in 1973, aan Harm Kuipers. Vanaf 1999 werd daarvoor in de plaats de Junior uitgereikt aan het Talent van het Jaar

    • Initiatief lag in 1951 bij de AVRO. Vanaf 1997 wordt de verkiezing in gezamenlijkheid georganiseerd door NOC*NSF en NOS.