Naam: Gratia Schimmelpenninck van der Oye
Geboren: 10 juli 1912 in Doorn
Overleden: 12 februari 2012 in Den Haag

1936, Olympische Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen
Sport: alpineskiën
Prestatie: veertiende

Gratia Schimmelpenninck van der Oye deed in 1936 als eerste Nederlandse vrouw ooit mee aan de Winterspelen. Haar vader was voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité, onder meer tijdens de Spelen van 1928 in Amsterdam. Hij leidde het NOC tot aan zijn dood in 1943.

Gratia Schimmelpenninck van der Oye werd geboren in Doorn, de gemeente waar haar vader de burgemeester van was. Ze was van adellijke afkomst en sinds haar huwelijk in 1939 met Henri van den Bergh leverde dat haar een indrukwekkende naam op: Gratia Maria Margretha Baronesse van den Bergh - Schimmelpenninck van der Oye.

Als negentienjarige begon ze met de alpinesport, gesteund door haar ouders. Voor hun dochter kochten ze een huisje in het Oostenrijkse Kitzbühel, om daar te kunnen trainen. Hiervoor sloot ze zich aan bij haar mannelijke collega’s. Halverwege de jaren dertig bouwde ze een internationale naam op in haar sport.

Het is heel apart, maar de eerste Nederlandse vrouw op de Olympische Winterspelen stond niet op het ijs, maar op de ski. In 1936 behoorde Schimmelpenninck van der Oye - toen nog freule – namelijk tot de Nederlandse Olympische ploeg. Deze Winterspelen waren in het Duitse Garmisch-Partenkirchen en dienden als generale repetitie voor de beruchte Nazi-Spelen in Berlijn een half jaar later.

Overtreding van de amateurbepalingen
Vanzelfsprekend was ook haar vader op die Spelen als NOC-voorzitter, en dat kwam goed uit. Heel even dreigde voor Gratia uitsluiting van deelname op het onderdeel alpineskiën, want vlak voor de wedstrijd kreeg ze volkomen onverwacht de mededeling dat ze wegens overtreding van de amateurbepalingen niet mocht meedoen. Haar vader benaderde hierop meteen Reichssportführer Hans von Tschammer und Osten, die nergens van wist en de uitsluiting ongedaan maakte.

De wedstrijd daarna viel tegen. Dagblad Het Vaderland schreef: ‘Freule Schimmelpenninck was met haar resultaat niet tevreden. Zij was tweemaal gevallen.’ Ze eindigde als veertiende.

In 1994 keek Schimmelpenninck bij radioprogramma Met het oog op morgen terug op de politieke kant van die Winterspelen in Nazi-Duitsland: “Kijk, in 1936 wisten we eigenlijk nog vrij weinig hoe het allemaal in Duitsland toeging. Nee, daar dachten we niet zo aan. Je wist ook niet wat je later wist.”

Club voor Slankblijvers
Na deze Spelen trok ze zich terug uit de internationale skiwereld. ‘Jkvr Schimmelpenninck v.d. Oye’, meldden de kranten, ‘zal niet meer deelnemen aan inter. wedstrijden.’ Ze bleef weliswaar in training voor de Nederlandse kampioenschappen, maar daar bleef het bij. Zelf zei ze: “Ik heb in twee jaar niet geskied, voel me nu echter weer geheel thuis op mijn latten. De internationale ski-sport is voor mij afgeloopen. Daarvoor ben ik er te lang uit geweest.”

Net als haar vader trok het vergadercircuit haar aan en werd zo de eerste vrouw in het bestuur van de Internationale Ski-Federatie. Met grote interesse bleef ze haar sport volgen.
Tientallen jaren later stond ze opeens weer in de belangstelling, maar niet meer als sporter. De baronesse begon in 1969 aan een nieuwe loopbaan met de Gratia Club voor Slankblijvers, waarmee ze de eerste in Nederland was die mensen hielp met afvallen.

Bronnen:
• www.sportgeschiedenis.nl
• Foto: www.sportgeschiedenis.nl