Voor transvrouwen (transitie van man naar vrouw) komt daar - zeker op hoger niveau - de discussie over eerlijkheid bij. Nog steeds leidt de deelname van transmeisjes en -vrouwen soms tot protesten. Transvrouwen zouden een vermeend fysiek voordeel hebben ten opzichte van als vrouw geboren sporters. Bekende transvrouwen die door de jaren heen deelnamen aan topsport zijn onder andere tennisster Renée Richardson, mountainbikester Michele Dumarasq, golfer Mianne Baggar en wielrenster Nathalie van Gogh. Wedstrijddeelname van deze vrouwen was door de betreffende bond goedgekeurd. Toch leidde hun deelname tot kritiek van media, sportpubliek en concurrenten.

Discussie over strikte scheiding

Deze voorbeelden hebben betrekking op topsport. Daar waar de belangen het grootst zijn en het kleinste verschil winst of verlies betekent. Sportorganisaties hebben de taak een eerlijke en veilige sportomgeving te creëren en behouden. De strikte scheiding tussen mannen en vrouwen vormt hiertoe het belangrijkste middel. Transgenders stellen deze tweedeling ter discussie. Dit dwingt sportorganisaties na te denken over de huidige regels, de criteria die horen bij ‘mannen’ en ‘vrouwen’ en uiteindelijk of iemand als man of vrouw deelneemt aan competitie.

Interseksuele sporter

Om misverstanden te voorkomen: er zijn ook in de topsport kwesties geweest die (internationaal) veel publieke belangstelling kregen, waarbij het geen transgender betrof maar een interseksuele sporter. Deze term staat voor een personen die puur lichamelijk gesproken zowel kenmerken van het vrouwelijke als het mannelijke geslacht hebben.

Afwijkingen kunnen zich voordoen op (uiterlijke) geslachtskenmerken, op hormonaal niveau of chromosomaal niveau. Deze afwijkingen zijn lang niet altijd zichtbaar bij de geboorte. Het komt regelmatig voor dat de persoon in kwestie pas op latere leeftijd (of helemaal nooit) bekend wordt met zijn of haar interseksualiteit.

In topsport zijn verschillende vrouwelijke atleten met interseks kenmerken ontdekt. Een bekend voorbeeld hiervan is de Nederlandse atlete Foekje Dillema, die in 1950 door het IAAF (International Association of Athletics Federations) werd geschorst. Dillema leefde en sportte tot die tijd al haar gehele leven als vrouw. Ondanks het feit dat de meeste interseks condities geen enkel fysiek voordeel opleveren werden vrouwelijke atleten met interseks kenmerken, aan de hand van verplichte seksetesten, van 1950 tot 2010 door het IAAF niet toegelaten tot de vrouwencompetitie.

Schending van privacy

Het weigeren van deze atleten en de schending van de privacy, die deze weigeringen vaak als gevolg hadden, heeft tot veel kritiek geleid op het beleid van het IAAF en het IOC. In 2011 hebben het IAAF en IOC een nieuwe beleid ontwikkeld ten aanzien van de sportdeelname van atlete met interseks kenmerken. De discussies en regelgeving omtrent de sportdeelname van interseksuele atleten laten zien hoe moeilijk het is om ‘criteria’ vast te stellen die behoren tot ‘mannen’ en ‘vrouwen’.

In dit advies richten wij ons echter op een andere groep, namelijk de personen die in de loop van hun leven hebben ervaren dat hun officiële geslacht en hun fysieke ontwikkeling niet overeenstemt met het eigen gevoel. Zij zijn fysiek man, maar voelen zich vrouw, of omgekeerd. Bij veel van hen wordt het verlangen om te mogen zijn wie zij zich voelen te zijn, zo sterk dat zij hiervoor behandeling vragen of dat zij zonder een behandeling uiting geven aan hun afwijkende genderidentiteit.