Anti-doping

Bij de Nederlandse sportieve ambities om bij de beste tien landen van de wereld te behoren, hoort een effectief en efficiënt antidopingbeleid, dat is gericht op het tegengaan van gebruik, verstrekking en handel in dopinggeduide middelen. NOC*NSF streeft naar een dopingvrije sport om drie redenen:

  • Eerlijke sport (respect, geen competitievervalsing) 
  • Integriteit van de sport (regels worden onvoorwaardelijk nageleefd) 
  • Gezondheid sporter (voorkomen van gezondheidsrisico’s)

Regelgeving

Het antidopingbeleid wordt internationaal bepaald en vastgesteld door het Wereld Anti-Doping Agentschap (WADA). De sport en de overheden hebben beleid en regelgeving op het gebied van doping vastgesteld in de World Anti-Doping Code (Code). In de Code is onder meer opgenomen wat de definitie van doping is, welke sanctie(s) gehanteerd worden, maar ook de verplichtingen ten aanzien van voorlichting en informatie.

Hiermee wordt gestreefd naar standaardisatie van regelgeving. In principe maakt het voor een sporter dus niet uit in welk land je woont, welke sport je doet, of aan wat voor evenement je meedoet: voor alle sportbonden die de Code hebben geaccepteerd en geïmplementeerd gelden dezelfde dopingregels.

In Nederland hebben NOC*NSF, de sportbonden, de Rijksoverheid (het Ministerie van VWS), en de Dopingautoriteit een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het antidopingbeleid. In 2003 heeft NOC*NSF ‘the acceptance of the World Anti-Doping Code form’ ondertekend, waarmee de Nederlandse sport zich heeft verplicht in overeenstemming te zijn met de Code. NOC*NSF heeft vervolgens in haar toelatingscriteria opgenomen dat sportbonden met erkende topsportdisciplines verplicht zijn een dopingbeleid en dopingreglement te hebben dat voldoet aan de van toepassing zijnde voorwaarden van de Code.

De Code is door de Dopingautoriteit voor Nederland vertaald naar het Nationaal Dopingreglement, dat door alle topsportbonden moet worden vastgesteld. Hierdoor zijn alle sporters, lid van een sportbond, direct verbonden aan het Dopingreglement en het daarbij bijbehorende tuchtreglement.

In de Code zijn tien verschillende typen dopingovertredingen opgenomen:

  • Aanwezigheid van een verboden stof in een urine- of bloedmonster;
  • Gebruik (of poging tot gebruik) van een verboden stof en/of verboden methode;
  • Gebrekkige medewerking;
  • Gebrekkige informatieverstrekking door een sporter;
  • Manipuleren (of poging tot manipuleren);
  • Bezit;
  • Handel (of poging tot handel);
  • Toediening (of poging tot toediening);
  • Medeplichtigheid (aan (het begaan van) een dopingovertreding);
  • Verboden samenwerking (met geschorst begeleidend personeel)

>> Het Nationaal Dopingreglement, opgesteld door de Dopingautoriteit.

Handhaving en sanctionering

In Nederland valt de dopingregelgeving onder het tuchtrecht. Tuchtrecht maakt deel uit van het verenigingsrecht en gaat over het straffen van gedrag in een specifieke groep. Dopinggebruik in Nederland valt niet onder het strafrecht. Hierin verschilt Nederland met andere landen, zoals bijvoorbeeld Frankrijk. In Nederland kan je alleen op basis van het tuchtrecht worden gestraft wanneer je een dopingovertreding hebt begaan.

Wanneer een overtreding van het dopingreglement wordt vastgesteld, wordt de zaak behandeld door een tuchtcommissie. De sportbond kan de zaak door een eigen tuchtcommissie laten behandelen of de sportbond kiest ervoor tuchtrechtelijke afhandeling van dopingzaken bij het Instituut Sportrechtspraak (ISR) onder te brengen. Het ISR spreekt dan recht namens de bond. Voor meer informatie over het ISR kun je terecht op deze website.

Het dopingbeleid werkt met een unieke én uniforme sanctionering. De standaard sanctieperiode is vier jaar. Indien er sprake is van verzachtende omstandigheden kan er eventueel sprake zijn van strafvermindering en bij verzwarende omstandigheden van strafvermeerdering.

Voedingssupplementen

Voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van voedingssupplementen. Verschillende onderzoeken en praktijkervaringen hebben geleerd dat dit gebruik een risico kan inhouden voor topsporters. Sommige supplementen kunnen namelijk dopinggeduide stoffen bevatten, terwijl dit niet altijd duidelijk staat aangegeven op het etiket. Op deze manier kan het gebruik van voedingssupplementen onbedoeld leiden tot een positieve dopingcontrole.

Het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport (NZVT) is opgezet om te helpen batches van supplementen te vinden die de grootst mogelijke zekerheid geven dat zij geen doping bevatten. Ga naar de NZVT database op www.dopingautoriteit.nl/nzvt of gebruik de Dopingwaaier App om voedingssupplementen te controleren.

Preventie en voorlichting

Naast het uitvoeren van het Nationaal Controle Programma, bestaande uit jaarlijks ongeveer 2400 dopingcontroles, bestaat het antidopingprogramma in Nederland ook uit een preventieve kant. Voorlichting van sporters en begeleiders is een belangrijk preventiemiddel, dat gericht is op bewustwording en gedragsverandering. Het helpt bij het voorkomen van overtredingen. Daarnaast is het noodzakelijk dat sporters en begeleiders op de hoogte zijn van hun rechten en plichten uit de World Anti-Doping Code (WAD Code). 

Sportbonden zijn verantwoordelijk voor een goede voorlichting van hun sporters en begeleiders. De Dopingautoriteit organiseert hiervoor voorlichtingsbijeenkomsten en heeft voor verschillende doelgroepen voorlichtingsmaterialen en -tools ontwikkeld. Zo zijn er diverse E-learnings voor sporters en coaches beschikbaar om je kennis over anti-doping te testen. Daarnaast is de Dopingwaaier App onmisbaar. Met deze gratis app kun je direct alle in Nederland geregistreerde geneesmiddelen controleren op de aanwezigheid van doping, maar je kunt ook voedingssupplementen checken.

Een belangrijk aspect van de voorlichtingsbijeenkomsten is het leren voorkomen van onbewuste dopingovertredingen. Zo worden sporters en begeleiders er bijvoorbeeld bewust van gemaakt dat zowel het gebruik van voedingssupplementen, als het gebruik van medicijnen en drugs kan leiden tot een positieve dopingtest. Alle belangrijke tips om dergelijke dopingovertredingen te voorkomen hebben we voor je onder elkaar gezet in de Tips voor een schone sport. Zo is een van de tips is dat je dispensatie kan aanvragen voor het gebruik van medicijnen.

Help, het is mis!

Iedereen die sport, moet dit kunnen doen in een veilige omgeving, op een gezonde manier en in eerlijke competitie. Wanneer je te maken krijgt met doping is dat een teken dat die competitie mogelijk niet eerlijk, veilig of gezond meer is. Dit kan veel emoties en vragen oproepen. Ook als je er niet direct zelf mee te maken hebt, maar het ziet gebeuren. Blijf daar niet mee rondlopen! Signaleer het en praat erover met iemand in wie je vertrouwen hebt. Direct signaleren en bespreekbaar maken kan herhaling of het verergeren van de situatie voorkomen.

Als sporter kun je op meerdere manieren in aanraking komen met doping, bijvoorbeeld:

  • (Vermoedens van) dopinggebruik;
  • (Vermoedens van) het maskeren van dopinggebruik;
  • (Vermoedens van) het faciliteren van dopinggebruik (door coaches/begeleiders, etc.);
  • (Vermoedens van) het aanzetten tot dopinggebruik;
  • (Vermoedens van) de handel in dopingmiddelen;
  • Overige gerelateerde zaken, zoals meldingen of tips over “nieuwe” dopingmiddelen of methoden.

Hierover praten is vaak moeilijk. Als je ermee te maken krijgt, is het belangrijk te weten dat je ergens terecht kunt voor hulp, ondersteuning, advies of gewoon voor een luisterend oor. Daarvoor heeft NOC*NSF het Vertrouwenspunt Sport ingesteld.

Meer informatie en ondersteuningsinstrumenten

Voor meer informatie kunt u terecht op de volgende websites: